မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်

ဗမာ့ညီညွတ်ရေးဘဏ်ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဗမာ့ညီညွတ်ရေးဘဏ်ဥပဒေ ၁၉၄၇ အရ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အိန္ဒိယ အနားယူဘဏ် ရန်ကုန်ခွဲမှ အာဏာများကို ငှားယူခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါဘဏ်တွင် ဗဟိုဘဏ်အနေဖြင့်ပြည့်စုံသောအာဏာမရှိခဲ့ပါ။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁ ရက်နေ့တွင် ဗမာ့ညီညွတ်ရေးဘဏ်ဥပဒေကို ဥပဒေဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤဥပဒေနှင့်အညီ ဗမာငွေထုတ်အဖွဲ့အား ဖျက်သိမ်းပြီး ဗမာ့ညီညွတ်ရေးဘဏ်ဥပဒေ ၁၉၅၂ သည် ဗမာ့ညီညွတ်ရေးဘဏ်အား ဗဟိုဘဏ်အဖြစ် ရိုးရိုးအလုပ်များအားလုံးကို ပေးအပ်ခဲ့ပါသည်။ ဗမာ့ညီညွတ်ရေးဘဏ်ကို ကုန်သည်လမ်းနှင့် ဆူလေးဘုရားလမ်းခြံထောင့်တွင် ဖွင့်ခဲ့ပြီး ငွေထုတ်ခွင့်ကို သီးသန့်ပိုင်ခွင့်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဗမာငွေထုတ်အဖွဲ့မှ ဗမာ့ညီညွတ်ရေးဘဏ်တွင် အသစ်ဖွဲ့စည်းသည့် ငွေထုတ်ဌာနသို့ လွှဲပြောင်းခဲ့သည်။

ပြည်ထောင်စုဘဏ်ကို အစိုးရမှ ခွင့်ပြုထားသောမူလငွေ ၄၀ သန်းနှင့် ပေးသွင်းပြီးငွေ ၁၀ သန်းဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုသားလူထုဘဏ်ဥပဒေကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် အသုံးချခဲ့ပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုသားလူထုဘဏ်ဟု အမည်ရသော အားလုံးပေါင်းသောဘဏ်တစ်ခုကို အစိုးရမှ လုံးဝထောက်ပံ့မူဖြင့် ပေးသွင်းငွေ ၂၀၀ သန်းနှင့် တည်ထောင်ခဲ့သည်။

၁၉၇၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ဘဏ်တွင် ဝန်ထမ်းအင်အား စုစုပေါင်း ၉၃၀ ရှိပြီး အရာရှိ ၈၅ ဦးနှင့် ဝန်ထမ်း ၈၄၅ ဦး ပါဝင်သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ဗဟိုဘဏ်မှ ဝန်ထမ်းအင်အား ၁၃၃၃ ဦးကို ဝန်ထမ်းအင်အား ၁၀၀ နှင့် ဝန်ထမ်း ၁၂၃၃ ဦးဖြင့် တိုးချဲ့ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဘဏ်လုပ်ငန်းများ တိုးမြင့်လာမှုကြောင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ဝန်ထမ်းအင်အား ၁၆၅၆ ဦးဖြင့် ဝန်ထမ်းအင်အား ၁၆၅၆ ဦးဖြင့် ဗဟိုဘဏ်ဖွဲ့စည်းပုံကို နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က တိုးချဲ့ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဗဟိုဘဏ်၏ လုပ်ငန်းများကို စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန၊ ငွေကြေးဌာန၊ ငွေစာရင်းဌာန၊ ဌာနတွင်း စာရင်းစစ်နှင့် ဘဏ်ကြီးကြပ်ရေးဌာန၊ သုတေသနနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဌာနနှင့် လုံခြုံရေးဌာန စသည့် ဌာနခြောက်ခုဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။

၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနသည် မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်အား နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဌာနကို တည်ထောင်ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး မြန်မာ့နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်မှုဘဏ်မှ နိုင်ငံခြားငွေ စီမံခန့်ခွဲမှု လုပ်ငန်းများကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။

၁၉၉၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ကို အမှတ် ၂၆၊ စက်တပ်လမ်း၊ ရန်ကင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သည် အခြားစျေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်များကဲ့သို့ AML/CFT လိုအပ်ချက်များနှင့် ဘဏ်လိုက်နာမှုတို့ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန်အတွက် ဘဏ်စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို စိစစ်စစ်ဆေးရန်နှင့် လမ်းညွှန်ချက်အမျိုးမျိုးကို ထုတ်ပြန်နိုင်ရန် ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်၏ ရုံးချုပ်အား (၂၆-၁-၂၀၀၆) ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ အဆောက်အဦ အမှတ် ၂၆ သို့ ယာယီပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး အဖွဲ့အစည်းဖွဲ့စည်းပုံကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ နေပြည်တော်တွင် ရုံးချုပ်တစ်ခုနှင့် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးတို့တွင် ရုံးခွဲတစ်ခုစီရှိသည်။ ယင်းအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်မှ ဝန်ထမ်း ၁၅၂၂ ဦး တိုးမြင့်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် အရာရှိ ၁၈၁ ဦးနှင့် ဝန်ထမ်း ၁၃၄၁ ဦး၊ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်၏ ရုံးချုပ်အား ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ အဆောက်အအုံ အမှတ် ၅၅ သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။

မူလဗဟိုဘဏ်၏ရည်မှန်းချက်မှာ နိုင်ငံတွင်းစျေးနှုန်းတည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် မြန်မာငွေကြေး (ကျပ်) ၏ ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတန်ဖိုးကို ထိန်းသိမ်းရန်ဖြစ်သည်။ ရည်မှန်းချက်နှင့် ကိုက်ညီစွာ၊ မူလဗဟိုဘဏ်သည် ထိုရည်မှန်းချက်များကို တိုးတက်သွားစေရန် ကြိုးပမ်းပြီး ထိရောက်သော ငွေပေးချေမှုစနစ်များ၊ ရေငတ်မှု၊ ချေးငွေလက်ကျန်မှုနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်စွမ်းဆောင်နိုင်သော ဘဏ္ဍာရေးစနစ်တစ်ခု၏ မှန်ကန်စွာ လည်ပတ်မှုများကို အားပေးကူညီကာ ငွေကြေး၊ ချေးငွေ နှင့် ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေများကို စည်းရုံးခံထား၍ စနစ်တကျ၊ ထိန်းညှိထားသောနှင့် ကြာရှည်တည်တံ့နိုင်သော စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဖြစ်ထွန်းစေသည်။

(က) ပြည်တွင်းသုံးငွေထုတ်ပေးသူအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အစိုးရအား ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊

(ခ) စီးပွားရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အစိုးရ၏အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊

(ဂ) ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများအား စစ်ဆေးကြီးကြပ်ခြင်း၊

(ဃ) ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများအတွက် ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်များ၊

(င) နိုင်ငံတော်၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အရန်ငွေများကို စီမံခန့်ခွဲရန်နှင့် အစိုးရ အဖွဲ့ အစည်းများတွင် နိုင်ငံတော်၏ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုမှ ထွက်ပေါ်လာသော အရောင်းအဝယ်များကို လုပ်ဆောင်ရန်နှင့် အထက်ဖော်ပြပါ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် အစိုးရ၏ ကိုယ်စား အစိုးရအမည်ဖြင့် တာဝန်အားလုံးကို ထမ်းဆောင်ရန်။

မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်၏ ရုံးချုပ်အား (၂၆-၁-၂၀၀၆) ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ အဆောက်အဦ အမှတ် ၂၆ သို့ ယာယီပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး အဖွဲ့အစည်းဖွဲ့စည်းပုံကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ နေပြည်တော်တွင် ရုံးချုပ်တစ်ခုနှင့် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးတို့တွင် ရုံးခွဲတစ်ခုစီရှိသည်။ ယင်းအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်မှ ဝန်ထမ်း ၁၅၂၂ ဦး တိုးမြင့်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် အရာရှိ ၁၈၁ ဦးနှင့် ဝန်ထမ်း ၁၃၄၁ ဦး၊ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်၏ ရုံးချုပ်အား ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ အဆောက်အအုံ အမှတ် ၅၅ သို့ ထပ်မံ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပါသည်။ ဤရည်ရွယ်ချက်နှင့်အညီ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ် အဖွဲ့အစည်းသည် ဝန်ထမ်းအင်အား တိုးချဲ့ရန် လိုအပ်ပါသည်။ 2012 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ 8 ရက်နေ့တွင် အစိုးရအဖွဲ့မှ ဝန်ထမ်းအင်အား 2525 ဦးအထိ တိုးချဲ့ရန် CBM ၏ အဖွဲ့အစည်းဇယားကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး အရာရှိ 494 ဦးနှင့် ဝန်ထမ်း 2031 ဦးတို့ ပါဝင်သည်။ အောက်ဖော်ပြပါ ဌာန(၇)ခုသည် ဗဟိုဘဏ်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။

1. အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး
2. စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန
3. ငွေကြေးမူဝါဒရေးရာနှင့် ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများ စည်းမျဉ်းဌာန
4. ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများ ကြီးကြပ်ရေးဌာန
5. ငွေစာရင်းဌာန
6. နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဌာန
7. ငွေကြေးစီမံခန့်ခွဲမှုဌာန

www.cbm.gov.mm

www.forex.cbm.gov.mm