ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန

ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန

ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန၏ သမိုင်းနောက်ခံ

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲအပြီး ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ၎င်းတို့၏ Common Law ဥပဒေစနစ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ဥပဒေချုပ်၊ အစိုးရရှေ့နေများနှင့် အစိုးရရှေ့နေများကို အစိုးရကိုယ်စား ရာဇဝတ်မှုနှင့် အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုတွဲများ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် အစိုးရရှေ့နေများကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်မှုရရှိချိန်တွင်၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဗမာသမဂ္ဂအခြေခံဥပဒေအရ နှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဗမာသမဂ္ဂ အမှုထမ်းဥပဒေအရ အကြံပေးဌာနအရာရှိရုံး (Attorney General's Office) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြောကြားရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရတာဝန်များကို လက်ခံခဲ့ချိန်တွင် အကြံပေးဌာနအရာရှိရုံးသည် တင့်မတ်လှုပ်ရှားနေဆဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့အထိ အကြံပေးဌာနအရာရှိရုံး၏ လုပ်ငန်းများနှင့် တာဝန်များမှာ အစိုးရအတွက် အပြစ်ဒဏ်ကိစ္စများနှင့် ဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံရေးကိစ္စများကို ကိုယ်စားပြု၍ တရားစွဲဆိုခြင်းနှင့် မူဝါဒအကြံပေးခြင်းတို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။

1972 ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ဖျက်ပစ်ပြီးနောက် အမှုထမ်းချုပ်ရုံးကို ပြန်လည်ပြုပြင်သည့်အခါ နိုင်ငံရေးချုပ်လုပ်မူများ တာဝန်ကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဥပဒေရေးရာ အကြံပေးခြင်း၊ ဥပဒေမူစမ်းရေးခြင်းနှင့် ဥပဒေဘာသာပြန်ခြင်း တာဝန်များပါရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် 1974 ခုနှစ်တွင် အိုက်ငံရေးအကျိုးပြု သမ္မတနိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သမ္မတအဖွဲ့အစည်း၏ အခြေခံဥပဒေကို လက်ခံအသုံးချခြင်းဖြင့် ပြည်သူ့အမှုထမ်းအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်သူ့အမှုထမ်းအဖွဲ့ဥပဒေ 1974 အရ ဗဟိုဥပဒေစစ်ဆေးရေးရုံး၊ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးဥပဒေစစ်ဆေးရေးရုံးများနှင့် မြို့နယ်ဥပဒေစစ်ဆေးရေးရုံးများကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

1988 ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့် နိုင်ငံတော်ဥပဒေစည်းမျဉ်း ပြန်လည်သက်သာရေးကောင်စီသည် နိုင်ငံ၏ တာဝန်များကို လက်ခံကြီးကြပ်သောအခါ အမှုထမ်းချုပ်ဥပဒေ 1988 ကို မူဝါဒထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး အမှုထမ်းချုပ်ရုံး၊ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးဥပဒေစစ်ဆေးရေးရုံးများ၊ ခရိုင်ဥပဒေစစ်ဆေးရေးရုံးများနှင့် မြို့နယ်ဥပဒေစစ်ဆေးရေးရုံးများကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အမှုထမ်းချုပ်ရုံး (မန္တလေး) ရဲ့ ဌာနခွဲ၊ ပြည်နယ်ဥပဒေစစ်ဆေးရေးရုံးအနေရုံးနှစ်ခုနှင့် တိုင်းဒေသကြီးဥပဒေစစ်ဆေးရေးရုံး အနေရုံးတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်စီမံအမှုဆိုင်ရာဥပဒေသည် သမိုင်းဆိုင်ရာအတွေ့အကြုံနှင့် ဥပဒေဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်မှုများအပေါ် မူတည်၍ အခြေအနေများနှင့် 친숙 ဖြစ်စေလို၍ ပြုလုပ်ခဲ့သော ဥပဒေဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်စီမံအမှုဆိုင်ရာဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်စီမံမှုကြီးကြပ်သူ (Attorney General) နှင့် ဒု-နိုင်ငံတော်စီမံမှုကြီးကြပ်သူ သုံးဦးကို ခန့်အပ်ခြင်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၂၀၀၈ ခုနှစ် မေ ၂၉ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသမဂ္ဂအများပြည်သူအခြေပြုပြည်သူ့ညွှန်ကြားမှုဖြင့် ဗဟိုနိုင်ငံတော်အစည်အရ ဗေဒင်ကို လက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်တွင် သမဂ္ဂမှုထမ်းချုပ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေကို မြန်မာနိုင်ငံသမဂ္ဂအမျိုးသားအခြေခံဥပဒေ၊ အပိုဒ် ၄၄၃ အရ ကြေညာခဲ့သည်။

ဤဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဒုတိယပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်ကို သမ္မတက ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်သည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး သမ္မတအား တာဝန်ရှိရမည်။

နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ စ၍ နိုင်ငံတော် တာဝန်များကို မြန်မာပြည်ထောင်စု ဗေဒင်အရ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခြင်းဖြင့် ထိန်းသိမ်းခဲ့ပြီး၊ လေးဆင့် လမ်းကြောင်းနှင့် ကိုးခု ရည်မှန်းချက်များကို လက်ခံအတည်ပြုခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ Order No.176/2021 အမိန့်ဖြင့် သမ္မတရုံးကြီးကို ဥပဒေဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး၊ သမ္မတရုံးကြီး အကြီးတန်းရှိ ဥပဒေချုပ် ဒေါက်တာသီတာဦး (Dr. Thida Oo) ကို ဗဟိုဝန်ကြီးနှင့် သမ္မတရုံးကြီး ဥပဒေချုပ်အဖြစ် နေရာချထားပြီး၊ သမ္မတရုံးကြီး ဥပဒေချုပ် ဦးဆန်လွင် (U San Lwin) ကို ညွှန်ကြားရေးမှူးနှင့် ဒုဥပဒေချုပ်အဖြစ် မိန့်ခွန်း No.178/2021 ဖြင့် ၃၀ သြဂုတ် ၂၀၂၁ တွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သမ္မတရုံးကြီး ဥပဒေချုပ်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို သမ္မတရုံးကြီး ဥပဒေချုပ်ဥပဒေ အရ ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင်၊ ဥပဒေဝန်ကြီးဌာန သည် စည်းမျဉ်းဥပဒေ နှင့် တရားမျှတမှုအတွက် မည်သည့်လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ရန် စည်းမျဉ်းဥပဒေ နှင့် တရားမျှတမှု လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းဌာန၊ အီလက်ထရွန်နစ်အစိုးရဌာန၊ လူ့စွမ်းအားစီမံခန့်ခွဲမှုဌာန၊ စီမံကိန်းများ စိစစ်ခြင်းနှင့် အကဲဖြတ်ခြင်းဌာန၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဌာန၊ နိုင်ငံတော်ဥပဒေသုတေသနဌာန၊ ပြည်သူ့ညွန့်ပို့ချက် စိစစ်ဌာနများ ဖွဲ့စည်းရန် ပြင်ဆင်နေပါသည်။

ဥပဒေကိစ္စဝန်ကြီးဌာနသည် ဥပဒေစိစစ်ဌာန၊ ဥပဒေအကြံပေးဌာန၊ အမှုဆောင်ဌာနနှင့် အစိုးရစီမံခန့်ခွဲရေးဌာန စသည့်ဌာနလေးခု၏ လုပ်ဆောင်မှုများကို အကောင်အထည်ဖော်နေသည်။ ဌာနက ဥပဒေဝန်ထမ်းအကျင့်တရား စည်းမျဉ်းများနှင့် တရားမျှတစွာ စုံစမ်းမှုစံချိန်များကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ၂၀၁၉-၂၀၂၃ အတွက် မဟာဗျူဟာအစီအစဉ် ″လူမျိုးအတွက် တရားမျှတမှု″ ကို အကောင်အထည်ဖော်နေသည်။

ပြည်ထောင်စုကြီးအထက်တရားလွှတ်တော်ဝန်ကြီးသည် ပြည်ထောင်စုကြီးအထက်တရားဝန်ကြီးဥပဒေအရ တရားဥပဒေများကို ဘာသာပြန်နိုင်ခွင့်ရရှိပါသည်။ ထို့အပြင် ပြည်ထောင်စုကြီးအထက်တရားဝန်ကြီးသည် ပြည်ထောင်စုအဆင့်အစိုးရဌာနများနှင့် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများအား နိုင်ငံတကာသဘောတူညီချက်များနှင့် ဒေသအဆင့်သဘောတူညီချက်များတွင် ပါဝင်သင့်မသင့်၊ နှင့် နှစ်ဘက်သဘောတူညီချက်များသို့မဟုတ် စုံတွဲသဘောတူညီချက်များ၊ နားလည်မှုမှတ်တမ်းများ၊ သဘောတူညီချက်မှတ်တမ်းများ၊ ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစနစ်များနှင့် အခြားစနစ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဥပဒေရေးရာအကြံပေးချက်ပေးပါသည်။ ပြည်ထောင်စုအထက်တရားဝန်ကြီးသည် အစိုးရသည် ပေးအပ်ခံဘက် သို့မဟုတ် တရားသူကြီးဘက်ဖြစ်သည့် အမှုများတွင် အပြစ်မျိုးစုံအမှုများနှင့် နိုင်ငံရေးအမှုများတွင် အစိုးရကိုယ်စား ပေါ်ထက်ပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားသမ္မတအုပ်ချုပ်ရေး၏ ၃၇၈(က) အပိုဒ်အရ၊ ပြည်ထောင်စုရုံးချုပ်အမှုအရင်းအတွက်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အမိန့်ထုတ်ရန် လျှောက်ထားမှုများတွင် ပြည်ထောင်စုရုံးချုပ်၏ နိုင်ငံတော်အမှုဆောင့်ကြီး (Attorney General) မှ ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ပြည်သူ့အခြေခံအခွင့်အရေးများနှင့် တာဝန်များနှင့် ဆိုင်ရာဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားသမ္မတအုပ်ချုပ်ရေးသည် ၂၆၆ များအပိုဒ်အရ၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် နိုင်ငံတော်လယ်ဝန်ကြီးကို တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ဥပဒေအကြံပေးဦးစီးဌာန အဖြစ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရ၏ ဉီးဆောင်မှုဖြင့် ခန့်အပ်ရန် အပေါင်းအသင်းနှင့် အတည်ပြုချက် ရယူနိုင်ရန် ဥပဒေချုပ်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ် ရယူခြင်းနှင့် ဥပဒေရေးရာတာဝန်များ ခွဲဝေမှုအတွက် သမ္မတမှ ခန့်အပ်သည်။

ထို့အပြင် ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနသည် မြန်မာနိုင်ငံ ဥပဒေဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်စနစ် (MLIS)၊ တိုက်ရိုက် ဥပဒေများ၊ နည်းဥပဒေများ၊ အသစ်ပြင်ဆင်ထားသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ နည်းဥပဒေများနှင့် ဥပဒေများကို ရယူနိုင်ရန် အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ ဥပဒေ သတင်းအချက်အလက် စနစ် (MLIS) ကို စတင်အသုံးပြု၍ ဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်ရန် အတွက် ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနသည် နှစ်စဉ် မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေခြင်း၊

ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ "တရားရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုသည် မွန်မြတ်သည်။
ကျွမ်းကျင်မှု" နှင့် ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန၏ တာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

-တရားဝင်အခွင့်အရေးများကိုကာကွယ်ရန်။
- ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန၏ ပိုမိုကောင်းမွန်သော လုပ်ငန်းဆောင်တာများဖြစ်ရန်။
- လူထုယုံကြည်မှုကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်တွင် ပါဝင်ရန်။
- တရားမျှတမှုကဏ္ဍ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွင် ပါဝင်ရန်။