လျှပ်စစ်စွမ်းအားနှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန

မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရန် နီးကပ်လာချိန်တွင် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များသည် နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် မဟာဗျူဟာများနှင့် အစီအမံများ ချမှတ်ခဲ့ကြသည်- လယ်ယာကဏ္ဍကို ခေတ်မီနည်းပညာများဖြင့် မြှင့်တင်ချဲ့ထွင်ရန်၊ ပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် သဘာဝသယံဇာတများကို ထိရောက်စွာ အသုံးချနိုင်စေရန်။ အထက်ပါ ဗျူဟာများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသည် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကြောင်း ခေါင်းဆောင်များက သဘောပေါက်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အရင်းအမြစ်များ ပေါများသော ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပြီး ပထမဦးစားပေးအဖြစ် သင့်လျော်သော ဘတ်ဂျက်များဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းစီမံကိန်းများကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် နှစ်နှစ်စီမံကိန်း (၁၉၄၇) တွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

လွတ်လပ်ရေးရပြီးချိန် အစောပိုင်းတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေးဘုတ်အဖွဲ့ (ESB) ကို စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် 1951 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ 1 ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ် လျှပ်စစ်ဥပဒေနှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ 1972 ခုနှစ် မတ်လ 16 ရက်နေ့တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကော်ပိုရေးရှင်း (EPC) အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ (၁) ရက်နေ့တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို စက်မှု (၁) နှင့် စက်မှု (၂) ဟူ၍ ပိုင်းခြား၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကော်ပိုရေးရှင်း (EPC) ကို စက်မှု (၂) ဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စက်မှု (၂) ဝန်ကြီးဌာနကို စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနနှင့် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး EPC ကို စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် EPC ကို မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလုပ်ငန်း (MEPE) အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာနကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး လက်အောက်ရှိ ဌာန ၃ ခုဖြစ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဦးစီးဌာန၊ မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အား လုပ်ငန်းနှင့် ရေအားလျှပ်စစ် ဦးစီးဌာနတို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးဌာနကို အမှတ် (၁) နှင့် အမှတ် (၂) ဟူ၍ ခွဲခြားခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၅) ရက်နေ့တွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန (MOEP) လက်အောက်ရှိ ဌာန (၃) ခု၊ လုပ်ငန်းနှစ်ခုနှင့် ကော်ပိုရေးရှင်း (၂) ခုအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၁ ရက်နေ့^ပထမ2016 ခုနှစ် ဧပြီလတွင် MOEP ကို ​​စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဌာန လေးခု၊ လုပ်ငန်းငါးခုနှင့် ကော်ပိုရေးရှင်း နှစ်ခုဖြင့် လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန (MOEE) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်မှ ၃၁ ရက်အထိ^ပထမ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် မြန်မာ့ရေနံကုမ္ပဏီ (B.O.C) သည် ရေနံထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သန့်စင်ခြင်းနှင့် ဖြန့်ဖြူးခြင်းအပါအဝင် မြန်မာ့ရေနံလုပ်ငန်းကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ ၁ ရက်နေ့^ပထမ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထက်ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းများအားလုံးကို မိုင်းဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ အစိုးရပိုင် အများပိုင်ရေနံလုပ်ငန်းမှ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၂၈ ရက်နေ့ ရက်စွဲပါ သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁/၇၀) ဖြင့် မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။^မူဖေဖော်ဝါရီ 1970။ မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်းသည် ရေနံတူးဖော်ခြင်း၊ တူးဖော်ခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သန့်စင်ခြင်းနှင့် ရေနံထွက်ကုန်များ ဖြန့်ဖြူးခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၁ ရက်နေ့တွင်၊^ပထမ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သန့်စင်ရေးနှင့် ရေနံထွက်ပစ္စည်း ဖြန့်ဖြူးရေး လုပ်ငန်း ၂၆ ခု၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် စက်မှု (၂) ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။^မူနိုင်ငံတော်ကောင်စီအစည်းအဝေးကို ၂၈ ရက်တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။^မူဖေဖော်ဝါရီလ 1975 ။ထို့နောက် 1 မှစတင်^ပထမ၁၉၇၇ ခုနှစ် သြဂုတ်လ၊ ၂၉ ရက်နေ့ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၁၀/၇၇) ဖြင့် ကော်ပိုရေးရှင်း (၂) မှ ကော်ပိုရေးရှင်း တစ်ရပ်လုံးကို စက်မှု (၂) ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။^မူဇူလိုင်လ 1977။ ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ကော်ပိုရေးရှင်း သုံးခုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

(၁) မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်း

(၂) ရေနံဓာတုစက်မှုကော်ပိုရေးရှင်း

(၃) Petroleum Products Supply Corporation

စက်အင်အားဌာနကို ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အမိန့်စာ (41/85) နံပါတ်ဖြင့် 12 ရက်နေ့တွင် အစီအရင်ခံ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။^မူဧပြီလ 1985 နှင့် 12 ရက်နေ့ ရက်စွဲပါ အစိုးရအဖွဲ့၏ အကြောင်းကြားစာ (၅/၈၅)၊^မူဧပြီလ 1985။ အောက်ပါအတိုင်း အဖွဲ့အစည်းခြောက်ခု ရှိသည်။

(၁) ဝန်ကြီးရုံး (အဖွဲ့အစည်းသစ်)၊

(၂) စွမ်းအင်စီမံကိန်းဌာန (အဖွဲ့အစည်းသစ်)၊

(၃) မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်း

(၄) ရေနံဓာတုနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကော်ပိုရေးရှင်း

(၅) ရေနံထုတ်ကုန်ကော်ပိုရေးရှင်း

အမှတ် (၆) လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေးကော်ပိုရေးရှင်း

ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၈၉) အရ ၃၁ ရက်၊^ပထမမတ်လ 1989 တွင် နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအမည်ကို ပြောင်းလဲရန် ကြေငြာခဲ့ပြီး ထို့ကြောင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ကော်ပိုရေးရှင်းလေးခုကို အောက်ပါအတိုင်း ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

(၁) ဝန်ကြီးရုံး

(၂) စွမ်းအင်စီမံကိန်းဦးစီးဌာန

(၃) မြန်မာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း

(၄) မြန်မာ့ရေနံဓာတုလုပ်ငန်း

(၅) မြန်မာ့ရေနံထုတ်ကုန်လုပ်ငန်း

(၆) မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးလုပ်ငန်း

၁၆ ရက်နေ့ ရက်စွဲပါ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့၏ စာအမှတ် ၄၀/၉၇၊^မူ၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလုပ်ငန်းကို လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထို့ကြောင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဌာနများနှင့် လုပ်ငန်းများသည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။

(၁) ဝန်ကြီးရုံး

(၂) စွမ်းအင်စီမံကိန်းဦးစီးဌာန

(၃) မြန်မာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း

(၄) မြန်မာ့ရေနံဓာတုလုပ်ငန်း

(၅) မြန်မာ့ရေနံထုတ်ကုန်လုပ်ငန်း

၁^ပထမ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန (MOEP) နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန (MOE) တို့ကို ဦးစီးဌာန လေးခု၊ လုပ်ငန်းငါးခုနှင့် ကော်ပိုရေးရှင်း ၂ ခုတို့ အောက်တွင် လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန (MOEE) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

အမှတ် (၁) လျှပ်စစ်စွမ်းအားနှင့် စီမံကိန်းဦးစီးဌာန

အမှတ် (၂) ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ စီမံကိန်းဦးစီးဌာန

(၃) ဓာတ်အားပို့လွှတ်ရေးနှင့် စနစ်ထိန်းချုပ်ရေးဌာန

အမှတ် (၄) ရေအားလျှပ်စစ် အကောင်အထည်ဖော်ရေးဦးစီးဌာန

(၅) ရေနံထွက်ပစ္စည်း ထိန်းသိမ်းရေးဌာန

(၆) လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း

(၇) လျှပ်စစ်မီးပေးဝေရေး လုပ်ငန်း

(၈) မြန်မာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း

(၉) မြန်မာ့ရေနံဓာတုလုပ်ငန်း

အမှတ် (၁၀) ရန်ကုန်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေးကော်ပိုရေးရှင်း

(၁၁) မန္တလေးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေးကော်ပိုရေးရှင်း

၂^ဒု2022 ခုနှစ် မေလတွင် လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန (MOEE) ကို လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန (MOEP) နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန (MOE) အဖြစ် ဝန်ကြီးဌာန နှစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။

ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ (၅/၂၀၂၂) ရက်စွဲပါ ၂၉ ရက်၊^မူ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနကို လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန (MOEP) နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန (MOE) အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဌာနဆိုင်ရာများနှင့် လုပ်ငန်းများသည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။

(၁) ဝန်ကြီးရုံး

အမှတ် (၂) လျှပ်စစ်စွမ်းအားနှင့် စီမံကိန်းဦးစီးဌာန

(၃) ဓာတ်အားပို့လွှတ်ရေးနှင့် စနစ်ထိန်းချုပ်ရေးဌာန

အမှတ် (၄) ရေအားလျှပ်စစ် အကောင်အထည်ဖော်ရေးဦးစီးဌာန

(၅) လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း

(၆) လျှပ်စစ်မီးပေးဝေရေး လုပ်ငန်း

အမှတ် (၇) ရန်ကုန်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေးကော်ပိုရေးရှင်း

အမှတ် (၈) မန္တလေးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေးကော်ပိုရေးရှင်း

www.moep.gov.mm